.

جرم جعل امضای واقعی اشخاص در اسناد، بدون اطلاع آنها

جرم جعل امضا و جرم استفاده از سند مجعول که در طی سالیان گذشته روند ارتکاب آنها، سیر صعودی داشته است،از جمله جرایم علیه آسایش عمومی هستند که می‏توانند به عنوان مقدمه بسیاری از جرائم دیگر از جمله سرقت، کلاهبرداری و... قرار گیرند.
 
 

جعل چیست؟

جعل در لغت به معنای مبدل ساختن، دگرگون کردن و منقلب کردن است. با وجود این که احکام مربوط به جعل در موارد 523 تا 542 قانون مجازات اسلامی آمده، اما هیچ تعریفی از این جرم ذکر نگردیده است. به نظر می‏رسد جعل اصطلاحاً به این معنی است که شخص، نوشته یا دیگر چیزهای مذکور در قانون را به قصد تقلب و جازدن به عنوان اصل، بسازد یا تغییر دهد.
 

انواع جعل اسناد چگونه است؟

ماده 523، تنها به صورت تمثیلی (و نه حصری) به ذکر مصادیقی از عنوان جعل پرداخته است. این ماده صورت گوناگون جعل را عبارت از موارد ذیل می‏داند:
جعل سند, نوشته, ساختن مهر یا امضای اشخاص رسمی یا غیر رسمی، خراشیدن یا تراشیدن یا قلم بردن یا الحاق یا محو یا اثبات یا سیاه کردن یا تقدیم یا تاخیر سند نسبت به تاریخ حقیقی یا الصاق نوشته‏ای به نوشته دیگر یا به کار بردن مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن و نظایر اینها به قصد تقلب.
 
جعل هم می‏تواند در جعل اسناد عادی رخ بدهد و هم جعل اسناد دولتی . مطابق ماده 1287 اسناد رسمی اسنادی هستند که «در اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفاتر رسمی یا در نزد سایر مامورین رسمی در حدود صلاحیت آنها بر طبق مقررات قانونی تنظیم شده باشند.» این اسناد اعتبار بسیار ویژه ‏ای در نزد قانونگذار دارند و اصل بر صحت آنها است؛ چرا که در مراکز قانونی و نزد اشخاص رسمی ثبت می‏شوند و تمامی پیش‏بینی ‏های لازم جهت جلوگیری از ثبت آنها انجام شده است. با این وجود اگر کسی مدعی جعل اسناد در آنها گردد باید این امر را در دادگاه صالح اثبات نماید. 
 
مطابق ماده 1289 «غیر از اسناد مذکور در ماده 1287، سایر اسناد عادی هستند.» جعل اسناد عادی بسیار محتمل‏تر و شایع‏تر است. بخش عمده دعاوی و شکایات مربوط به جعل سند، متعلق به جعل اسناد عادی است.
 
 
جرم جعل امضا
 
 
یکی از دعاوی مرتبط با جعل سند و استفاده از سند مجعول که در سال‏های اخیر طرح آن در دادگاه‏ها رشد فزاینده‏ای داشته است، سوءاستفاده از امضای واقعی اشخاص (که در ذیل یک سند وجود دارد) و اضافه نمودن غیرمجاز آن بر روی سند موردنظرِ مرتکب است. حال سوال این است که آیا در اینجا نیز جعل اسناد یا امضا رخ داده است؟
 
شاید در نگاه اول اینطور استنباط شود که مجرم تغییری در امضای واقعی شخص ایجاد نکرده است و عیناً آن را در ذیل یک نوشته دیگر آورده، لذا جعل اسنادی رخ نداده است. اما به نظر می‏رسد در اینجا نیز یکی از حالات جعل اسناد و جعل امضا رخ می‏دهد. از آنجایی که جرم جعل امضا و اسناد در هیچ کدام از موارد قانون مجازات تعریف نشده و ماده 523 نیز با استفاده از عبارت "و نظایر اینها"، حالات و مصادیق جعل را محدود به موارد خاصی نکرده است، می‏توان با استفاده از وحدت ملاک، مصادیق جدیدی از جعل را از درون این ماده، استنباط نمود. 
 
برای مثال اگر به آخرین مثال مذکور در ماده 523 توجه فرمایید، مشاهده می‏کنید که یکی از حالات جعل، به جعل مهر دیگری بدون اجازه صاحب آن است. از آنجایی که مهر و جعل امضا مطابق مواد قانون مجازات اسلامی، جایگاه و شأنی تقریبا برابر دارند و در موارد بسیاری در کنار هم و یا به جای هم در ذیل اسناد، به کار می‏روند، پس می‏توان استدلال نمود، استفاده از امضای واقعی دیگری بدون اجازه صاحب آن نیز یکی از حالات جعل امضا است. به علاوه، تمامی ارکان جرم جعل اسناد نیز بر این رفتار قابل تطبیق است؛ چرا که مرتکب، امضای واقعی یک شخص را عمداً و به قصد تقلب، به سند دیگری که صاحب امضاء از مفاد آن بی‏اطلاع است، ملحق و اضافه نموده است. از آنجایی که در بسیاری از موارد امضای واقعی این اشخاص، به اسنادی ملحق می‏شود که دارای بار حقوقی است و برای آنها تکلیف ایجاد می‏کند، عنصر ضرر بالقوه‏ی زیان‏ دیده نیز محقق می‏شود. به این ترتیب می‏توان علیه مرتکب چنین رفتاری، در دادگاه صالح شکایت طرح کرد.
 

روش‏های اعتراض جعل اسناد

شکایت جعل اسناد و جعل امضا هم به صورت حقوقی و هم به صوت کیفری قابل طرح است و نیاز به مشاوره با وکیل جعل دارد. یکی از مهم‏ترین روش‏های اعتراض به جعل اسناد یا اعتراض به استفاده از سند مجعول، طرح آن در شعب دادگاه‏های کیفری است؛ چرا که مطابق آنچه گفته شد، جعل سند جرم است و قابلیت مجازات دارد.
 
علاوه بر امکان طرح شکایت کیفری، هر شخصی که سند عادی و یا رسمی علیه وی جعل شده ‏است، بخواهد نسبت به اصالت آن اعتراض کند، می‏تواند در نزد شعب دادگاه عمومی حقوقی، اظهار انکار و تردید (برای اسناد عادی) و یا ادعای جعل اسناد دولتی نماید و با اثبات جعلی بودن تمام یا قسمتی از سند مذکور و سلب اعتبار کلی یا جزئی از آن، از نگرانی وجود یک سند بر علیه خودش، رها شود.
 
لازم به ذکر است که شیوه نگارش شکایت‏نامه برای چنین مواردی، ظرافت‏ها و نکات حقوقی خاص خود را دارد. برای مثال طرح ادعای جعل سند با به کار بردن جملاتی همچون، "سند ساختگی است" یا "امضاء نقاشی شده است" و... مسموع نیست؛ بلکه اعتراض به اصالت سند تنها در صورتی مورد توجه دادگاه قرار می‏گیرد که از طریق عبارات دقیق و مستند حقوقی، مطرح گردد.
 
 
 
جرم جعل امضا
 
 

نتیجه گیری و جمع بندی

ذکر این نکته ضروری است که اثبات جعلی و ساختگی بودن یک امضاء که در انتهای اسناد آورده می‏شود، بسیار سهل‏تر از اثبات این امر است که امضای واقعی یک شخص بدون اطلاع و اجازه وی در ذیل یک سند آورده شده است. برای مثال مطابق مواد 224 تا 226 قانون آیین دادرسی مدنی، تشخیص ساختگی بودن یک امضاء از طرق مختلفی همچون ارجاع به کارشناس رسمی یا اداره تشخیص هویت پلیس یا از طریق استکتاب، تطبیق امضای موجود در سند با اسناد مسلم‏الصدور یا تحقیق از شهود  مطلعان امکان‏پذیر است. حال آن که اثبات سوءاستفاده از امضای واقعی اشخاص بسیار دشوار است. این که زیان‏ دیده بتواند اثبات کند امضای موجود در ذیل سند با وجود آن که امضای خود اوست و ساختگی نیست، بدون اطلاع و اجازه وی مورد استفاده قرار گرفته است، نیاز به استناد به شواهد، امارات و دلایل بسیار قوی و متقن دارد. طرح چنین ادعایی و پیگیری مراحل قانونی آن به بهترین شکل ممکن، نیاز به اخذ یک وکیل حرفه‏ای دارد؛ وکیلی که هم بر حوزه کیفری و جعل اسناد و استفاده از سند مجعول مسلط باشد و هم در زمینه طرح چنین دعاوی در دادگاه‏های حقوقی تجربه‏های کافی را داشته باشد.
 
موسسه حقوقی دادیستا با همکاری وکلای متخصص و مجرب در زمینه دعاوی گوناگون حقوقی و کیفری و از جمله دعاوی جعل ، برای مراجعین گرامی این اطمینان را حاصل می‏کند که در رابطه با چنین دعوی، بهترین و موثرترین اقدامات حقوقی را در سریع‏ترین زمان ممکن به انجام می‏رساند.
 
امتیاز شما به این مقاله از 1 تا 5 چند است؟

نظرات (0)

فرم ثبت نظر

تماس با مشاوران دادیستا